Recent Changes

Tuesday, January 9

  1. 11:35 am

Wednesday, January 3

  1. page space.menu edited ... {anonymous_simple_weather_symbols_9.png} Atmosfera {weather-sun.png} Klimak {information.pn…
    ...
    {anonymous_simple_weather_symbols_9.png} Atmosfera
    {weather-sun.png} Klimak
    {information.png} Espainako klimak
    {information.png} Espaina
    {weather-sun.png} Espainako Isurialdeak
    (view changes)
    2:16 pm
  2. page Espainiako klimak edited {mapa_01.jpg} MEDITERRANEOKO KLIMA Non? Mediterraneo itsasoak bustitzen dituen lurretan, Andal…
    {mapa_01.jpg}
    MEDITERRANEOKO KLIMA
    Non? Mediterraneo itsasoak bustitzen dituen lurretan, Andaluziako Atlantikoren kostaldean, Guadalquivirren sakonunean eta Balear uharteetan
    Ezaugarriak:
    Tenperaturak:
    Neguan: Epelak
    Udan: Altuak
    Prezipitazioak: Irregularrak:
    Ugariak: udaberri eta udazkenetan.
    Urriak: udan
    KLIMA OZEANIKOA
    Non? Kantauri itsasoak bustitzen dituen lurretan eta Galiziako mendebaldean.
    Ezaugarriak:
    Tenperaturak: Epelak urte osoan
    Prezipitazioak: Ugariak urte osoan
    BARNEALDEKO KLIMA
    Non? Mesetan, Extremaduran, Ebroren sakonunean eta Andaluziako iparraldean.
    Ezaugarriak:
    Muturreko tenperaturak:
    Neguan: Baxuak
    Udan: Altuak
    Prezipitazioak: Urriak urte osoan
    KLIMA SUBTROPIKALA
    Non? Kanariar uharteetan
    Ezaugarriak:
    Tenperaturak: Altuak urtean zehar
    Prezipitazioak: Urriak urte osoan, batez ere udan.
    MENDIKO KLIMA
    Non? Leku garai eta menditsuetan (1500 metrotik gora)
    Ezaugarriak:
    Tenperaturak:
    Neguan: Oso baxuak
    Udan: Freskoak
    Prezipitazioak: Oso ugariak urte osoan

    (view changes)
    2:07 pm
  3. file mapa_01.jpg uploaded
    2:00 pm
  4. page space.menu edited ... {information.png} Eboluzioa {greenball.gif} Historiaurrea {information.png} Erdi aroa {ey…
    ...
    {information.png} Eboluzioa
    {greenball.gif} Historiaurrea
    {information.png} Erdi aroa
    {eye.png} Egipto
    {GEOGRA001.png}
    (view changes)
    1:40 pm
  5. page Erdi-aroa edited {erdiaro_00.jpg} Erdi Aroan, bereziki IX.-XV. mendeetan, Erromatar Inperioaren desagertzearek…
    {erdiaro_00.jpg}
    Erdi Aroan, bereziki IX.-XV. mendeetan, Erromatar Inperioaren desagertzearekin, erregeek ez zuten ia botererik eta ezin zuten beren lurra erasoetatik babestu. Nekazariek erregearen babesik ezean, nobleengana jo zuten.
    Haiek beren armada eta gazteluak zituzten. Babesaren truke nekazariek jauntxoentzako lan egin behar zuten,eta nobleen agindupean jarri. Askotan, beren lurrak ere galtzen zituzten eta, nekazariak maizter gisa lan egin
    ohi zuten jaunari errenta bat ordainduz. Zenbaitetan nekazariak lurrari atxikiak zeuden,
    Aroko gizartea XIII. mendera arte
    Erdi Aroa oso garai luzea izan zen. Izan ere, V.mendean hasi zen
    eta XV.mendean
    bukatu zen. Beraz, gutxigora behera mila urte iraundu zuen.
    Egungo gizartearen antolamenduak
    ez zuten jaurgotik alde egiteko eskubiderik, jaunaren basailu ziren. Eskubiderik gabeko nekazari horiek jopuak ziren.
    Hori izango litzateke feudalismoaren oinarria, pertsona askeen artean adostutako basailutza mendekotasun-harremana.
    Basailua, erregimen feudalean, zerbitzu batzuen truke, gehienetan
    dauka zerikusirik Erdi Aroko egoera nahasian babes truke,jaun baten babes eta mendean jartzengizartearen antolamenduarekin. Gaur egungo gizartea diruaren arabera banatuta dago, baina, ondasunak izan zein ez izan, guztiok eskubide berberak ditugu. Erdi Aroan, ordea,
    ez
    zen gizabanako askeahorrela izaten, desberdintasunean oinarrituriko gizartea zen, pribilegioen
    araberako gizartea
    zen.
    Feudalismoan, basailutza nobleen artean ere gertatzen
    Hau zela eta, piramidean aztertu genuen moduan,
    gizartea bi multzotan banatzen
    zen: jauntxoak beren mendeko basailu ziren jauntxoek eskainitako leialtasunarenpribilegiatuak eta gerratan bere alde borrokatzearen truke, babesa eskaintzen zien, epaiketetan babestu egiten zituen eta feudoak ematen zizkien, hau da lursailakez-pribilegiatuak. Bi multzo
    hauek hiru talde
    edo horiek lantzen
    zituzten nekazariak. Horregatik deitzen zaio gizarte hari gizarte feudala. Mendeko jaunek omenaldi-zeremonia baten bidez erregeari leialtasuna zin egiten zioten. Emandako lurren gainean aginduko zutela zin egiten zuten
    estamentutan antolatuta zeuden. Lehenengo multzoan
    nobleak
    eta erregearikleroa zeuden eta bigarrenean, aldiz, herritarrak.
    1. estamentua: Nobleak
    Haien eginkizuna gainerako biztanleak defendatzea zen. Izan ere,
    zaldunak eman
    ziren
    eta bere alde borrokatu,gazteluetan bizi ziren. Nobleen artean erregea boteretsuena zen.
    Are gehiago, agintari politiko nagusia zen. Nobleak jaurrerriko lur jabeak ziren,
    eta ez zuten zergarik ordaintzen. Herritarrei askotariko zergak kobratzen
    zizkieten: errota erabiltzeagatik, zubia zeharkatzeagatik etab. Horiez gain,
    lortzen zuten guztiaren zati bat eman
    behar zenean. Jaun haiek, era berean, beste jauntxo batzuek zituzten euren azpian, haiekzieten nobleei, ohikoena
    produktuen bidez ordaintzea zen, batez
    ere leialtasuna zin egitenlurrak edo animaliek ematen
    zituzten produktuen bidez. Zergak eta gudei esker eskuratzen zituzten lurrak
    ziren nobleen bizi-baliabideak eta oso bizimodu erosoa zuten. Bake garaietan,
    ehizan eta torneoetan parte hartzen aritzen ziren.
    2. estamentua: Kleroa (fraideak, mojak, apaizak, gotzaiak eta,
    guztien gainetik, Aita Santua)
    Erdi Aroan erlijioak bizitzako alderdi guztiak baldintzatzen zituen. Hau zela
    eta, Eliza Katolikoa oso garrantzitsua zen. Fraideak eta mojak monasterioetan
    bizi ziren eta, nobleek bezala, pribilegioak eta lurrak zituzten. Gainera,
    nekazariek lortzen
    zuten uztaren eta feudo txikiagoak eskuratu.
    Feudoetan jaunaren gazteluaz gain, nekazarien herrixkak egoten
    lan guztien hamarrena jasotzen zuten.
    Garai hartako kultura fraideen eskuetan zegoen, egunero ordu asko irakurriz,
    idatziz edota kopiatuz ematen baitzuten. Monasterioetako beste eginkizun
    batzuk otoitz egitea , eskulanak egitea eta atsedena izatea izaten ziren.
    3. estamentua: Herritarrak
    Garai hartako gizon-emakume gehienak nekazariak ziren. Libreak izan
    ahal
    ziren, nekazari-lurrak, belardiakbaina ia denak jopuak ziren eta basoak.
    Jauntxoa zen bere feudo
    jauntxo baten edo jaurgoan epaileamonasterio
    bateko lurrak lantzen zituzten. Batzuek, jopuek , lur horiek uzteko baimenik
    ez zuten. Pezozko etxeetan bizi ziren, lastozko, harri txikiz
    eta zerga-biltzailea. Nekazariek zergak ordaindu behar zituzten errota, labea edo prentsa erabiltzeko. Era berean, jauntxoaren lurretatik pasatzen ziren merkatariek zerga bat ordaindu behar zuten, herrixkako zubitik pasatzeko (zubisaria), edota barrura sartzeko (bidesaria).lokatzez
    egindako etxe xumetan. Oso bizimodu latza zuten: egun osoan lan egin
    behar zuten; jateko gutxi zuten; garbitasun faltak gaixotasun ugari eragiten
    zituen, eta, ondorioz, hilkortasun handia izaten zen. Izan ere, bizi
    itxaropena baxua zen, 40 urte ingurukoa, alegia.
    {erdiaro_01.jpg}

    (view changes)
    1:34 pm
  6. file erdiaro_01.jpg uploaded
    1:34 pm

More